Akcja „Miasta Otwarte” to działanie zapoczątkowane w 2014 roku w ramach akcji społecznej “Włącz się w Polskę”. Jego celem jest wyróżnienie działań samorządów miejskich na rzecz integracji imigrantów. W tym roku, już po raz drugi, zostały wręczone wyróżnienia dla inicjatyw szczególnie wartych uznania i docenienia.

Zjawiska migracji nie można analizować jedynie na poziomie krajowym - w miastach odsetek imigranckich mieszkańców zwiększa się, a integracja jest procesem, który zachodzi także na poziomie lokalnym. Ogromną rolę w tym procesie odgrywa społeczność lokalna oraz warunki, jakie dla procesu integracji stwarza dane miasto.

Choć nie ma uniwersalnych rozwiązań w tym zakresie, a zjawisko migracji jest zawsze specyficzne dla danej lokalizacji, organizatorzy akcji chcieli zachęcić urzędy miast do wymiany doświadczeń i inspirowania się działaniami podejmowanymi przez władze samorządowe w innych częściach Polski.

Wybór działań miejskich, wyróżnionych w akcji Miasta Otwarte w 2015 roku, przebiegał dwuetapowo. W trakcie pierwszego etapu wybrani eksperci z różnych miast Polski przygotowali raporty dotyczące podejmowanych przez samorządy praktyk na rzecz imigrantów. Analizowali oni również sposób realizacji praktyk, wyróżnionych w 2014 roku. W skład grona eksperckiego weszli naukowcy i działacze organizacji pozarządowych, w tym o pochodzeniu imigranckim, zajmujący się na co dzień problematyką wielokulturowości i integracji. Skład grupy ekspertów był następujący:

  1. Maria Czarnecka – Poznań,
  2. Anna Kulikowska – Białystok,
  3. Olesya Malyugina – Lublin,
  4. Anastasiia Obarchuk - Warszawa i Kraków,
  5. Tomasz Nowicki - Trójmiasto,
  6. Joanna Paliwoda-Szubańska – Łódź,
  7. Mirosław Tryczyk – Wrocław,
  8. Aleksandra Gulińska - inne miasta Polski (poza wyżej wymienionymi).

Generalnie, jeśli chodzi o badania nad lokalnymi politykami migracyjnymi większość analiz dotyczy działań podejmowanych w dużych miastach, gdzie odsetek imigrantów jest znaczący. W akcji „Miasta Otwarte” została podjęta próba przyjrzenia się politykom migracyjnym również w mniejszych miastach (m.in. w Szczecinie, Lublinie, Jaworznie, Łukowie i Białymstoku), jednak okazuje się, że poza największymi ośrodkami, jedynie nieliczne samorządy (np. Białystok i Lublin) podejmują jakiekolwiek działania wykraczające poza ustawowe kompetencje przypisane danemu szczeblowi administracji.

W trakcie analizy działań samorządów eksperci czerpali informacje z różnych źródeł – dostępnych aktów prawa miejscowego, dokumentacji projektowej, a także z możliwości jakie daje dostęp do informacji publicznej. Zostały przeprowadzone także wywiady z urzędnikami, odpowiadającymi za działania integracyjne, w których rozmówcy podkreślali, że integracja imigrantów nie mieści się w zadaniach własnych samorządu i tym samym bardzo trudno jest wygospodarować w budżecie specjalne środki na tego typu inicjatywy (wynika to z prawa określającego zakres zadań gminy i przepisów dotyczących finansów publicznych[1]). Ale świadomość potrzeby takich działań oraz korzyści z nich płynących skłania urzędy do poszukiwania rozwiązań – którymi może być wsparcie organizacji pozarządowych oraz korzystanie ze środków UE na ten cel (często we współpracy właśnie z NGO). W związku z tym większość działań integracyjnych na poziomie lokalnym zaczęła się jako projekty finansowane dzięki grantom. Najlepsze działania, przynoszące widoczne korzyści, często nie kończą się jednak wraz zakończeniem projektu, a samorządy dokładają starań by były już na stałe finansowane z budżetu (przykładem jest Punkt Obsługi Cudzoziemców w Urzędzie Miasta Lublin, który po pierwszym roku działalności, traktowanym pilotażowo i finansowanym częściowo z grantu UE, będzie funkcjonował na stałe).

Na podstawie analizy eksperckiej migranccy jurorzy dokonali ostatecznego wyboru praktyk, które dostały wyróżnienia przede wszystkim za ich kompleksowość, długofalowość i zaangażowanie samorządu. Do jury weszli:

  1. Kenijka Priscilla Rubia z Łodzi, studentka zarządzania na Uniwersytecie Łódzkim,
  2. Ghańczyk Harris Mawusi z Gdańska, pracownik Zarządu Morskiego Portu Gdynia, zaangażowany w działalność Trójmiejskiego Oddziału Komitetu Rzecznikowskiego Afrykańskiej Społeczności w Polsce,
  3. Kubańczyk Jose Torres reprezentujący Wrocław, muzyk, prezes Fundacji „Sztuka Zdrowie Tolerancja”,
  4. Ukrainiec Edward Kraychynskii z Lublina, doktorant Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie,
  5. Wietnamczyk Ngo Hoang Minh z Warszawy, informatyk, tłumacz przysięgły, redaktor gazety „Que Viet” i członek Zarządu Stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, felietonista polskich portali Kontynent-Warszawa i Info-Migrator.

Z punktu widzenia organizatorów „Miast Otwartych” niezwykle istotny jest fakt, że jury składa się z imigrantów – przedstawicieli i liderów swoich diaspor. Po pierwsze dlatego, że naturalne wydaje się to, że działania skierowane do imigrantów powinni oceniać sami imigranci. Po drugie – partycypacja cudzoziemców w podejmowaniu decyzji ich dotyczących, w warunkach kiedy są oni pozbawieni praw politycznych, jest bardzo trudna.

Przyznawanie wyróżnień w ramach konkursu „Miasta Otwarte” przez jury imigranckie sprawia, że cudzoziemcy uzyskują sprawczość i podmiotowość w kształtowaniu polityki migracyjnej na poziomie lokalnym.

Oprócz samego wyboru docenionych praktyk jury sformułowało szereg rekomendacji skierowanych do badanych samorządów. Takie rekomendacje stworzyli też eksperci badający poszczególne miasta.

[1] Zbiorczo: https://administracja.mac.gov.pl/adm/prawo/832,Wykaz-najwazniejszych-ustaw-dotyczacych-terenowej-administracji-publicznej.html [dostęp z dn. 10.05.2015 r.]

 

Red. Aleksandra Gulińska, Olesya Malyugina

sponsorzy projektu